Δέκα Προτάσεις στο ισχύον Δίκαιο Αλλοδαπών

Δέκα προτάσεις της Ένωσης Δικαίου Αλλοδαπών και Μετανάστευσης (ΕΔΑΜ) προς τον Γενικό Γραμματέα Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής του Υπουργείου Εσωτερικών στο ισχύον δίκαιο αλλοδαπών


25/02/2013 2:02 pm
ΠΡΟΣ: Τον Γενικό Γραμματέα Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής του Υπουργείου Εσωτερικών [1]

ΘΕΜΑ: ΔΕΚΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΣΧΥΟΝ ΔΙΚΑΙΟ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ

Η «ΕΝΩΣΗ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ» (Ε.Δ.Α.Μ.) είναι σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με σκοπό την αντιμετώπιση κάθε θέματος που αφορά το Δίκαιο Αλλοδαπών στην θεωρία και στην εφαρμογή του, την ισχυροποίηση του νομικού πλαισίου και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν στην πράξη. Αριθμεί 275 μέλη δικηγόρους, της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων περιοχών.
1) ΕΠΙΔΟΣΗ ΑΠΟΡΡΙΠΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Οι απορριπτικές αποφάσεις ανανέωσης ή χορήγησης άδειας παραμονής, καθώς και οι ανακλητικές αποφάσεις που εκδίδονται από τις περιφέρειες, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο νόμο 3907/2011 ενσωματώνουν πράξη επιστροφής (σχετικές οι εγκύκλιοι 37/2011 και 41/2012 της υπηρεσίας σας). Ειδικότερα, στο άρθρο 36 παρ. 2 του νόμου 3907/2011 ορίζεται:
«Η προθεσμία της οικειοθελούς αναχώρησης αρχίζει από την επίδοση της σχετικής απόφασης ή από την ημερομηνία αποδεδειγμένης ειδοποίησης του ενδιαφερόμενου να προσέλθει να την παραλάβει, σε περίπτωση που αρνείται να πράξει τούτο αμελλητί ή μετά την πάροδο διμήνου από της εκδόσεως της σχετικής απόφασης σε περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος δεν ανευρέθη, παρότι έγινε επανειλημμένως προσπάθεια με βάση τα δηλωθέντα από τον ίδιο στοιχεία επικοινωνίας».
H διάταξη καθιερώνει ένα είδος «πλασματικής επίδοσης», που έρχεται σε προφανή αντίθεση με τις διατάξεις του Συντάγματος και της Διοικητικής Δικονομίας. Εν προκειμένω, η άρνηση των υπαλλήλων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης να χορηγήσουν στους υπηκόους τρίτων χωρών τα έγγραφα που τους αφορούν, προσκρούει τόσο στο άρθρο 5Α παρ. 1 όσο και στο άρθρο 10 παρ. 3 του Συντάγματος. Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος: «Καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ’ αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει.» Η άρνηση της διοίκησης να χορηγήσει την απορριπτική απόφαση στερεί από τον υπήκοο τρίτης χώρας, ο οποίος μόλις εξέπεσε της νομιμότητας, το συνταγματικώς κατοχυρωμένο δικαίωμα της παροχής έννομης προστασίας από τα Δικαστήρια, καθώς οι Πρόεδροι των ακυρωτικών τμημάτων των Διοικητικών Πρωτοδικείων αδυνατούν να αποφανθούν επί της υπόθεσης.
Η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης ακύρωσης ξεκινά από την κοινοποίηση της προσβαλλόμενης πράξης. Για την έναρξη της προθεσμίας χρειάζεται η κοινοποίηση να είναι πλήρης (ΣτΕ 770/1979), δηλαδή να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία της πράξης κατά το ουσιώδες μέρος, και ειδικότερα την αιτιολογία και το διατακτικό της (ΣτΕ 3650/1987). Επίδοση μόνο αποσπάσματος ή περίληψης της πράξης δεν κινεί την προθεσμία (ΣτΕ 1034/1956, 482/1957). Επομένως, η διαδικασία που περιγράφεται στο νόμο 3907/2011 και εξειδικεύεται με την εγκύκλιο 41 προσβάλλει τα δικαιώματα των αλλοδαπών, τους στερεί τη δυνατότητα πρόσβασης στην αιτιολογία των δυσμενών για αυτούς διοικητικών πράξεων και προκαλεί εμπλοκή στην εκκίνηση των προθεσμιών και των διαδικασιών ένδικης προστασίας. Επιπροσθέτως, πρέπει να επισημανθεί ότι αντίθετα με τα οριζόμενα στην εγκύκλιο 41/2012 της υπηρεσίας σας στις περισσότερες των περιπτώσεων οι υπήκοοι τρίτων χωρών δεν ενημερώνονται για την έκδοση της απορριπτικής απόφασης και τη δυνατότητα παραλαβής της, ούτε με έγγραφη επιστολή, ούτε με τηλεγράφημα, ούτε με τηλεομοιοτυπία, ούτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, ούτε με τηλεφώνημα, ούτε με συστημένη επιστολή στην κατοικία τους.
Είναι φανερό ότι η ανωτέρω διάταξη πρέπει να τροποποιηθεί ώστε ο αλλοδαπός να μην στερείται το δικαίωμα έννομης προστασίας. Εξάλλου, η βεβαίωση κατάθεσης αιτήματος χορήγησης ή ανανέωσης άδειας παραμονής έχει πλέον σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν 4018/2011 ετήσια ισχύ, οπότε κάθε αλλοδαπός αναγκαστικά πριν την παρέλευση του έτους θα προσέλθει στην υπηρεσία για να παραλάβει την άδεια παραμονής του ή νέα βεβαίωση τύπου Α ή την απορριπτική απόφαση που τον αφορά.
2) ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΧΙΣΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ. Χρήζει, επίσης, επιτακτικής νομοθετικής ρύθμισης η μείωση του ελάχιστου απαιτούμενου ατομικού εισοδήματος, που ανέρχεται σήμερα στο ποσό των οκτώ χιλιάδων πεντακοσίων ευρώ (ΚΥΑ 4415/2006, ΦΕΚ Β’ 398/2006). Ειδικότερα, όταν ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός ενσήμων για την ανανέωση άδειας παραμονής έχει μειωθεί στα διακόσια σαράντα (για δύο έτη) (ΚΥΑ 15055/546/25.08.2011), ο δε βασικός μισθός ανέρχεται στα εξακόσια ογδόντα ευρώ και εξήντα λεπτά είναι δυσανάλογο και μη συνεκτικό να παραμένει το ατομικό εισόδημα στις οκτώ χιλιάδες πεντακόσια ευρώ. Επιπρόσθετα, στην περίπτωση που ασκείται το δικαίωμα στην οικογενειακή επανένωση, ισχύει προσαύξηση 20% για τον σύζυγο.
3) ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Για την χορήγηση άδειας παραμονής αλλοδαπού για ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα απαιτείται σήμερα κεφάλαιο εξήντα χιλιάδων ευρώ. Το ποσό αυτό υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες πρέπει να μειωθεί αισθητά. Eίναι ενδεικτικό ότι το κεφάλαιο για την ίδρυση ΑΕ μειώθηκε πρόσφατα εκ νέου από τις €60.000 στις €24.000 (ΠΝΠ της 12.12.2012, ΦΕΚ Α’ 240).
4) ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΥΠ. ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ. Γενική προϋπόθεση του δικαιώματος διαμονής υπηκόου τρίτης χώρας, είναι συμφώνα με το άρθρο 10 περ. β Ν 3386/2005 να μη συντρέχει κίνδυνος για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια. Οι αρμόδιες υπηρεσίες έκδοσης αδειών α) Αποκεντρωμένες Διοικήσεις-Δ/νσεις Αλλοδαπών και Μετανάστευσης, σε περιπτώσεις έκδοσης αρχικής άδειας (όλων των τύπων αδειών διαμονής) και αδειών διαμονής δεκαετούς διάρκειας και β) το Υπουργείο Εσωτερικών, Αποκεντρωμένης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης-Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής, στις άδειες διαμονής για εξαιρετικούς λόγους και για ανθρωπιστικούς δεκαετίας, λαμβάνουν ενημέρωση για το αν συντρέχουν λόγοι δημόσιας τάξης και ασφάλειας στο πρόσωπο του αιτούντος από το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης και Ασφάλειας στο οποίο τηρούνται τα σχετικά αρχεία με τις καταχωρίσεις – Eθνικός Kατάλογος Aνεπιθύμητων Aλλοδαπών Ε.Κ.Α.Ν.Α.-Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SCHENGEN). Η διαδικασία που ακολουθείται είναι: αφού ορισθεί σύμβουλος ή εισηγητής για την εξέταση των στοιχείων του φακέλου και γίνει ο πρώτος έλεγχος, πριν χορηγηθεί η άδεια ζητείται ενημέρωση από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης. Το πρόβλημα σήμερα είναι ότι παρατηρείται αδικαιολόγητα μεγάλη καθυστέρηση στην αποστολή των στοιχείων με αποτέλεσμα να εκκρεμεί η έκδοση της άδειας πέραν του διμήνου από την περιέλευση στην υπηρεσία του συνόλου των απαιτουμένων δικαιολογητικών και πέραν του προσδόκιμου χρόνου έκδοσής της λαμβανομένου υπόψη και των συνθηκών λειτουργίας των υπηρεσιών. Στις περιπτώσεις αυτές η νομοθετική ρύθμιση (παρέλευση άπρακτης προθεσμίας = τεκμαιρόμενη θετική απάντηση) θα επιλύσει το πρόβλημα. Επιπλέον για την ταχύτερη αποστολή των στοιχείων και για την διευκόλυνση των συμβούλων ή εισηγητών στο έργο τους προτείνουμε να τοποθετηθεί στις υπηρεσίες «αιχμής» (Περιφέρεια Αποκεντρωμένης Διοίκησης, Υπουργείο Εσωτερικών) αποσπασμένος αστυνομικός που θα διεκπεραιώνει την ενημέρωση. Και για να μην επιβαρύνεται ούτε κατ’ ελάχιστον χρονικά η διαδικασία οι εισηγητές να απευθύνουν το ερώτημα στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης με τη μεσολάβηση του αστυνομικού οργάνου. Εκτιμούμε ότι αποτελεσματικότερο είναι να επιλαμβάνεται των ερωτημάτων το αστυνομικό όργανο ευθύς μόλις κατατεθεί ο φάκελος παράλληλα με τον ορισμό του εισηγητή. Θα υπάρξουν δε περιπτώσεις που θα κριθούν εν τέλει μη ώριμες για έκδοση άδειας διαμονής, αλλά πλέον μετά τον ενδελεχή έλεγχο που γίνεται στην κατάθεση αιτήματος για όλες τις άδειες διαμονής οι περιπτώσεις στις οποίες η έρευνα για λόγους δημόσιας τάξης και ασφάλειας θα αποβαίνει «άνευ λόγου» είναι ελάχιστες.
5) ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η αναιτιολόγητη μη πρόσβαση στην αγορά εργασίας των κατόχων αδειών παραμονής για κάποιες κατηγορίες ανθρωπιστικών λόγων (π.χ. γονέας ημεδαπού) πρέπει να διορθωθεί.
6) ΝΕΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΛΟΓΩΝ. Κρίνεται σκόπιμη η προσθήκη νέας κατηγορίας ανθρωπιστικών λόγων για τους αλλοδαπούς που έχουν εισέλθει με σπουδαστική βίζα, έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους και θέλουν να παραμείνουν στην Ελλάδα. Οι συγκεκριμένοι αλλοδαποί έχουν ενταχθεί πλήρως στην ελληνική κοινωνία, εφόσον έχουν εργασία πρέπει να παραμείνουν στη χώρα μας η οποία έχει λόγους να τους κρατήσει.
7) ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΩΝ. Η δημιουργία περισσότερων κέντρων παραλαβής αιτημάτων ανθρωπιστικών και εξαιρετικών λόγων ανά την Ελλάδα είναι επιτακτική ανάγκη τόσο για την αποσυμφόρηση της Υπηρεσίας σας, όσο και για την διευκόλυνση των αλλοδαπών που διαμένουν στην επαρχία.
8) ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ. Σε ορισμένες άδειες διαμονής, όπως στην περίπτωση του επί μακρόν διαμένοντος, απαραίτητη προϋπόθεση για την απόκτησή της είναι η παρακολούθηση μαθημάτων ελληνικής γλώσσας και η πιστοποίηση επαρκούς γνώσης της από το Υπουργείο. Έχει παρατηρηθεί ότι οι ενδιαφερόμενοι αλλοδαποί είτε δεν μπορούν να παρακολουθήσουν τα ειδικά εκπαιδευτικά κέντρα διότι οι θέσεις έχουν ήδη καλυφθεί, είτε αφού παρακολουθήσουν τα μαθήματα ελληνικής γλώσσας και λάβουν το αντίστοιχο πιστοποιητικό, δεν μπορούν να λάβουν και την απαραίτητη πιστοποίηση αυτής (της επαρκούς γνώσης), με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αποκτήσουν την άδεια διαμονής της συγκεκριμένης κατηγορίας. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο να λειτουργήσουν περισσότερα κέντρα Ελληνομάθειας και να ρυθμιστεί το θέμα των εξετάσεων.
9) ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΒΕΒΑΙΩΣΗΣ ΤΥΠΟΥ Α’ ΣΕ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΩΝ. H απλή απόδειξη παραλαβής αιτήματος εξαιρετικών λόγων δεν καλύπτει τους αιτούντες ως προς τη νομιμότητα της παραμονής. Σε περιπτώσεις πρόδηλης βασιμότητας του αιτήματος (π.χ απόδειξη δεκαετούς παραμονής) πρέπει να χορηγείται βεβαίωση τύπου Α. Αυτή η πρακτική θα απάλλασε τη διοίκηση από μελλοντικές περιττές ενέργειες.
10) ΜΕΤΑΚΛΗΣΗ. Η μετάκληση αλλοδαπού (άρθρο14 Ν 3386/2005) αποτελεί τη μόνη νόμιμη μετανάστευση η οποία ξεκινά με αίτηση έλληνα εργοδότη. Ο αλλοδαπός εισέρχεται στην Ελληνική Επικράτεια, αφού έχει ελεγχθεί τόσο η κατάσταση της υγείας του, αλλά και το ποινικό μητρώο του. Επιπλέον, υποχρεωτικά με την έκδοση της άδειας διαμονής ο εργοδότης οφείλει να πληρώνει τις ασφαλιστικές εισφορές. Επίσης, επειδή για την ανανέωση αυτής της αδείας απαιτείται συγκεκριμένος αριθμός ενσήμων, όλοι οι μετακαλούμενοι αλλοδαποί εργαζόμενοι, υποχρεωτικά πληρώνουν και εφορία καθόσον όλων τα εισοδήματα υπερβαίνουν το αφορολόγητο ποσό. Έτσι η μετάκληση αποτελεί νόμιμη, κρατικά ελεγχόμενη και νομίμως προσοδοφόρα οικονομική μετανάστευση για το ελληνικό δημόσιο. Δυστυχώς, η δημοσίευση των θέσεων εργασίας γίνεται μία φορά το χρόνο μέσω ΦΕΚ με αποτέλεσμα οι έλληνες εργοδότες να μην μπορούν να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες τους όταν το απαιτούν οι περιστάσεις. Η διαδικασία ολοκληρώνεται σε παραπάνω από ενάμισυ έτος, εξαιτίας της δαιδαλώδους γραφειοκρατίας. Επιπλέον, ο κατά τόπον ΟΑΕΔ , όταν απαντά προς την Περιφέρεια αναφορικά με τη διαθεσιμότητα των θέσεων εργασίας, απαντά γενικά χωρίς να επικεντρώνεται στην ειδικότητα και υπηκοότητα των ζητούμενων αλλοδαπών και βεβαίως δύναται να απαντήσει για το στενότατο χρονικό σημείο της ημέρας απάντησής του προς την Περιφέρεια με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνεται ούτε κατ’ ελάχιστο στην πραγματικότητα. Πάμπολλοι εργοδότες έχουν σύμφωνα με έγγραφη υπόδειξη της Περιφέρειας καταφύγει στον ΟΑΕΔ της περιοχής τους για εύρεση προσωπικού και ουδέποτε έχουν ικανοποιηθεί, αντίθετα με την υπόδειξη της Περιφέρειας η οποία έχει ακολουθήσει την αρνητική απάντηση της ίδιας στο αίτημα μετάκλησής τους. Λαμβάνοντας υπόψη τα οικονομικά οφέλη της μετάκλησης προς το ελληνικό δημόσιο, τη νόμιμη παροχή εργασίας των μετακαλούμενων αλλοδαπών, τον προηγούμενο έλεγχο υγείας αλλά και ποινικού μητρώου, θα ήταν ασφαλές να πούμε ότι η εύρυθμη λειτουργία του θεσμού της μετακλήσεως θα βοηθούσε θετικά στην αντιμετώπιση τόσο της λαθρομετανάστευσης όσο και της παροχής μαύρης εργασίας.
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ. Τέλος σχετικά με την εξυπηρέτηση των Δικηγόρων στο ΥΠΕΣ φέρουμε σε γνώση σας ότι η ύπαρξη πρωινής λίστας για κατάθεση αίτησης για ανθρωπιστικούς λόγους και συμπληρωματικές αιτήσεις δυσχεραίνει την εργασία μας. Συνεπώς, η καθιέρωση ωραρίου εισόδου των δικηγόρων (π.χ. 9-10 ή 13-14) για την διεκπεραίωση των συγκεκριμένων υποθέσεων θα έλυνε το πρόβλημα.